ขณะนี้ท่านกำลังอยู่ที่ : วิชาช่างแกะสลักไม้

วิชาช่างแกะสลักไม้ หรือแผนกช่างแกะสลักไม้

งานช่างแกะสลักเป็นงานช่างไทยที่มีมาแต่โบราณ งานศิลปกรรมที่เกี่ยวกับการแกะสลักไม้มักรวมเรียกว่า เครื่องไม้จำหลัก นับว่าเป็นงานศิลปะไทยที่อยู่เคียงคู่กับชาติไทยมาช้านาน ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ แต่ไม้เป็นวัตถุที่เสื่อมสลาย ดังนั้นศิลปะที่ทำด้วยไม้ดังกล่าวจึงไม่เหลือให้เป็นหลักฐานในปัจจุบัน

ช่างแกะสลัก ก็คือ ช่างที่มีความรู้ ความสามารถในการออกแบบลวดลาย และสามารถ่ายทอดรูปแบบ และลวดลายนั้นด้วยการใช้เครื่องมือ และของมีคมแกะสลักลงบนเนื้อวัสดุ เช่น ไม้ หิน โลหะ เขาสัตว์ และบนวัสดุของอ่อน เช่น ผลไม้ หรือหัวของพืช ทำให้เกิดลวดลายและภาพ มีแสงและระยะ เกิดความสูงต่ำภายในภาพ ซึ่งสามารถสัมผัสได้ด้วยมือ และสายตา เป็นภาพสามมิติ อีกทั้งช่างจะต้องมีความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องตัวลายและภาพ จึงจะสามารถทำการแกะสลักสลักไม้ เพราะการแกะสลักนั้นคือ กระบวนการที่ช่างต้องใช้เครื่องมือทำการ ขุด ตัด ทอน แล้วแกะเอาเนื้อวัสดุนั้นออก ซึ่งช่างจะต้องใช้ความประณีต ต้องมีความรู้เกี่ยวกับลักษณะของเนื้อวัสดุ เช่น ทางของเนื้อไม้ นอกจากนี้ยังต้องรู้เทคนิค และวิธีการใช้เครื่องมือเพื่อเวลาแกะสลักไม้จะได้ไม่บิ่น และหลุด ตลอดจนช่างควรจะรู้วิธีการประดิษฐ์เครื่องมือคือสิ่วและลับให้คมอยู่เสมอ เพื่อเวลาแกะสลักจะทำให้งานที่ออกมานั้นมีความสวยงาม

ลักษณะของงานช่างแกะสลัก จึงเป็นงานช่างฝีมือซึ่งต้องใช้ความชำนาญเฉพาะตัว ใช้ความประณีต งานช่างแกะสลักแต่ละชิ้นไม่แตกต่างกันที่วิธีการทำงาน แต่ต่างกันที่ลักษณะของผลงานแต่ละชิ้น เช่น การแกะสลักพระพุทธรูปก็เห็นว่าเป็นลักษณะของการแกะสลักแบบประติมากรรมลอยตัว

ประเภทของงานแกะสลัก

ประเภทของงานแกะสลัก แบ่งออกได้ 3 ลักษณะ ได้แก่

  • 1. แบบภาพนูนต่ำ หรือที่เรียกกันในหมู่ช่างว่า ภาพหน้าจันทร์ คือ ภาพที่มองเห็นเฉพาะหน้าตรงเท่านั้น เพราะภาพจะนูนขึ้นมาเพียงเล็กน้อย
  • 2. แบบภาพนูนสูง เป็นภาพที่มองเห็นส่่วนลึก กว้าง สูง เป็นสามมิติ บางภาพเกือบจะหลุดออกจากพื้นหลัง โดยการมองจากด้านตรง
  • 3. แบบภาพลอยตัว เกี่ยวกับงานประติมากรรม เช่น ภาพพระพุทธรูปทั้งองค์ ซึ่งสามารถมองได้รอบด้าน

งานไม้แกะสลักนับว่าเป็นศิลปกรรมที่ช่างไทยทำกันมาแต่โบราณ ทั้งนี้จะเห็นได้จากผลงานแกะสลัก ลวดลายประดับอาคาร สถาปัตยกรรม เช่น ลวดลายหน้าบัน คันทวย ช่อฟ้า ใบระกา บานประตู แสดงให้เห็นถึงความสามารถของช่างไทยที่มีการเรียนรู้ การถ่ายทอด และวิวัฒนาการฝีมือในการประดิษฐ์ ศิลปกรรมอันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมสืบทอดกันมาหลายร้อยปี ซึ่งลักษณะลวดลายแกะสลักจะสืบทอดประเพณีนิยมโบราณ ซึ่งถือว่าเป็นศิลปะประจำชาติของไทย

เครื่องมือช่างแกะสลัก

เครื่องมือของงานช่างแกะสลักที่สำคัญๆ ก็มีสิ่วและค้อน

สิ่วแบบต่างๆ

ภาพถ่ายสิ่วขนาดต่างๆ ที่ใช้ในงานช่างแกะสลักของนักเรียนช่างแกะสลักไม้

สิ่ว คือ สิ่งที่จำจากโลหะที่เป็นเหล็กกล้าแข็งและเหนียว ทำให้เกิดความคมด้วยการตีการเจียร และตกแต่งให้เป็นหน้าต่างๆ เช่น หน้าตรง หน้าโค้ง ซึ่งมีขนาดต่างๆ กัน สิ่งหน้าตรง ใช้สำหรับตอกเดินเส้นในแนวตรง และขุดพื้น ซึ่งมีหลายขนาด สิ่วหน้าโค้ง โค้งเล็บมือ ใช้สำหรับตอกเดินเส้นในส่วนที่เป็นส่วนโค้ง และใช้ปาดแต่งแกะแรลาย สิ่งปากเสี้ยว ลักษณะสิ่วจะเป็นมุมเฉียงไปข้างใดข้างหนึ่ง และจะมีเป็นคู่ คือ เสี้ยวซ้ายหรือเสี้ยวขวา

ค้อนไม้ คือ ค้อนที่ทำจากไม้เนื้อแข็ง เช่น ไม้ชิงชัน ไม่แก่นมะขาม ขนาดตัวค้อนมีเส้นผ่าศูนย์กางประมาณ 5 – 6 นิ้ว เหตุที่ใช้ค้อนไม้ เพราะจะได้ไม่ทำให้ด้ามสิ่วซึ่งเป็นเหล็กชำรุดเสียหาย และสามารถควบคุมน้ำหนักไม้อีกทั้งยังเบามือ




Valid XHTML 1.0 Strict  Valid CSS!